Zawsze ten drugi....
Co wiemy o Słowackim? Gdzie i kiedy się urodził? Co z jego życiem prywatnym (o ile takowe w ogóle miał)? Większość młodzieży kojarzy go z "Balladyną", "Kordianem", a osoby, które mają rozszerzony polak zapewne omawiały jeszcze "Lillę Wenedę". No i trochę jego poezji.
Ten drugi wieszcz narodowy.
Julek urodził się i zmarł po 40 latach swojego nikłego życia. Coś tam napisał, coś tam zrobił (w kwestii patriotycznej). Tak mógłby skomentować jego życiorys ktoś, kto za nim i za jego dziełami nie przepada. Bezapelacyjnie jednak - Słowacki został okrzyknięty mianem wieszcza narodowego, gdyż miał dar prorokowania, był poetą natchnionym. Jednak najpierw był Mickiewicz - ten znienawidzony przez Słowackiego. Tylko dlaczego?
Słowackiego "inspiracje" Mickiewiczem...
Warto zaznaczyć, iż to Julek nienawidził Adaśka. W drugą stronę to raczej nie działało. Mickiewicz zajęty był tworzeniem dzieł, z których później - perfidnie, czerpał Słowacki. Dla przykładu:
"Kordian" jest odpowiedzią na "Dziady cz.III" (nie omieszkam dodać, iż swój dramat romantyczny Słowacki wydał bezimiennie - bał się nagonki ze względu na swoje nazwisko),
"Ballady" - no cóż, inspiracja "Romantycznością", "Lilijami", "Świtezianką",
"Balladyna" - super, Słowacki wymyślił nowe żeńskie imię. Jednak pierwszy (jak zwykle) był Mickiewicz, który wymyślił imię Grażyna i tak zatytułował swoją powieść poetycką. No cóż... Imię Grażyna się przyjęło, swego czasu było bardzo popularne. A kto z Was zna dziewczynę imieniem Balladyna, czyli największej polskiej zbrodniarki? I co do "Balladyny" - akcja dzieje się nad jeziorem Gopło (a "Świtezianka" Mickiewicza nad jeziorem Świteź), władczynią jeziora jest Goplana (u Mickiewicza - tytułowa bohaterka ballady), mężczyzna, za zdradę, zostaje zamieniony w płaczącą wierzbę (w balladzie - strzelec za zdradę staje się elementem natury). Ech, bardzo oryginalne te pomysły Słowackiego.
I na koniec... "Pan Tadeusz" - epopeja narodowa. Tak, Mickiewicza. Chociaż... Jeśli fani twórczości Słowackiego chcieliby poczytać, co stworzył ich idol, to także i jego wersję (a raczej kontynuację) "Pana Tadeusza" znajdą. Czy polecam? Pozostawię to bez odpowiedzi...
Przyczyny konfliktu
Tak jak wcześniej napisałam - nienawiść nie była obopólna. To Słowacki nienawidził Mickiewicza. Tylko za co?
Powodów było kilka... To właśnie Mickiewicz brylował na salonach paryskich, to jemu i jego twórczości hołdowali Europejczycy przebywający we Francji. Nie da się ukryć, że autor "Balladyny" był także zapraszany na paryskie przyjęcia, aby mógł zaprezentować swe dzieła. Jednak nie dlatego, że chciano posłuchać twórczości Słowackiego. Może to okrutne ze strony gospodarzy przyjęć, ale zapraszali go tylko po to, żeby zobaczyć "pojedynek" na słowa pomiędzy polskimi wieszczami. Wtedy to Mickiewicz był tym drugim... Zawsze dawano możliwość wygłoszenia swych wzniosłych dzieł Słowackiemu, aby później, z dziką rozkoszą, móc zobaczyć upokorzenie młodszego romantyka. Po improwizacjach Mickiewicza ludzie zalewali się łzami. Nawet Słowacki potrafił przyznać się do porażki...
Jednak nie tylko o dominację w sferze literackiej chodziło Słowackiemu. Julek pochodził z inteligenckiej rodziny. Jego matka, Salomea, dbała o staranne wychowanie syna - w duchu patriotyzmu przede wszystkim. Organizowała spotkania z artystami w ich domu rodzinnym, aby pomóc Julkowi zostać zauważonym. Dała mu także wykształcenie. Nie można zarzucić Słowackiemu braku inteligencji. Podobnież władał też 7 językami (w tym francuskim na tym samym poziomie co polskim). Tylko że nie był.... no właśnie - chwytający za serca. Nie miał też wokół siebie życzliwych ludzi. Nie miał adoratorek (tak jak Mickiewicz). O! I tutaj warto wspomnieć, że niechęć Julka do Adaśka wynikała też z.... możliwego romansu autora "Dziadów" z mamusią pana od "Kordiana". Oj, to musiało zaboleć. I jeszcze.... Mickiewicz, bez skrupułów, przedstawił ojczyma Słowackiego - Augusta Becu, w nie najlepszym świetle. W swoim dramacie romantycznym Doktor to prorosyjski mężczyzna, który należał do świty oprawcy polskiej młodzieży - Nowosilcowa. Aaaaaa.... I jeszcze Słowacki miał pretensje do Mickiewicza, że uśmiercił Doktora porażeniem pioruna (choć tak w rzeczywistości było). I, może mi się tylko wydaje, ale czy także od porażenia pioruna nie zginęła Balladyna? Ech.
Na koniec już…
Ten artykuł nie ma być hejtem na Słowackiego. Nie ma też wysławiać ponad niebiosa Adaśka. Mickiewicz także był ganiony przez późniejszych twórców… To futuryści chcieli zaprzestać powielania romantycznych wzorców, mówili też o „mumiach Mickiewiczów”, a dla Gombrowicza to „Słowacki wielkim poetą był”. Dla niektórych może i nadal jest. Odwieczny spór team Mickiewicz i team Słowacki wciąż trwa!
autorka: p. Marta Gajewska
grafika: Amelia Szydłowska
ŹRÓDŁA
Nowicka Marta „Słowacki. Wychodzenie z szafy”, Krytyka polityczna 2021.
Urbankowski Bohdan „Mickiewicz – tajemnice wiary, miłości i śmierci”, Wyd. Zysk i s-ka, 2016.